Bảng quy đổi mác Inox giữa ASTM, JIS và DIN/EN chi tiết

Trong thực tế thiết kế, mua sắm và thi công, cùng một mác Inox có thể được gọi theo nhiều hệ tiêu chuẩn khác nhau (ASTM/AISI/UNS, JIS, DIN/EN). Bài viết này cung cấp bảng quy đổi tương đương chi tiết giữa các mác phổ biến, kèm hướng dẫn sử dụng đúng và an toàn. Chủ đề này là nền tảng trong hệ thống tiêu chuẩn và chứng nhận chất lượng Inox, giúp bạn đọc hiểu – chọn – thay thế vật liệu chính xác, bảo đảm hiệu năng và tuân thủ hồ sơ CO/CQ.

Vì sao cần bảng quy đổi mác Inox?

– Hạn chế nhầm lẫn tên gọi (ví dụ 304 ≈ SUS304 ≈ 1.4301) giữa nhà thiết kế, thầu cơ điện, và nhà cung cấp.
– Hỗ trợ thay thế vật liệu khi nguồn cung thay đổi nhưng vẫn đảm bảo thành phần/ cơ tính tương đương.
– Chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật – chứng chỉ (CO/CQ, MTC) thống nhất theo yêu cầu tiêu chuẩn.

Nguyên tắc “tương đương” và cách đọc ký hiệu

ASTM/AISI/UNS

– AISI/AISI name: tên quen dùng trong thương mại (vd. 304, 316).
– UNS (Unified Numbering System): định danh hóa học (vd. 304 = S30400) dùng để đối chiếu chính xác hơn.
– Tiêu chuẩn sản phẩm phổ biến: ASTM A240 (tấm/cuộn), ASTM A276 (thanh), ASTM A312 (ống hàn/đúc),…

JIS (Nhật Bản)

– Ký hiệu SUSxxx (vd. SUS304, SUS316L).
– Tiêu chuẩn sản phẩm: JIS G4304/G4305 (tấm/strip), JIS G4303 (thanh), JIS G3463 (ống chịu nhiệt),…

DIN/EN (Châu Âu)

– EN 10088 sử dụng số vật liệu (Werkstoffnummer) dạng 1.xxxx (vd. 1.4301 cho 304) và tên hóa học X…Cr…Ni…
– DIN cũ đã được thay thế bởi EN, nhưng thị trường vẫn quen gọi “DIN/EN”. Khi có thể, hãy dẫn theo EN 10088.

Lưu ý quan trọng

– “Tương đương” là tương đương về thành phần/thuộc tính mục tiêu. Không phải mọi mác có thể thay 1:1 trong mọi điều kiện (ăn mòn, nhiệt độ, hàn, yêu cầu chứng nhận).
– Ưu tiên đối chiếu bằng UNS và EN 1.xxxx, sau đó mới dùng tên thương mại AISI/JIS để tránh nhầm lẫn.

Bảng quy đổi nhanh mác Inox giữa ASTM – JIS – DIN/EN

Gợi ý: tra theo nhóm thép (austenit, ferrit, mactenxit, duplex, PH) để dễ chọn đúng hướng ứng dụng.

Austenit dòng 200 (kinh tế, thay thế hạn chế cho 304)

– 201 — ASTM/AISI: 201 (UNS S20100) | JIS: SUS201 | DIN/EN: 1.4372 (X12CrMnNiN17-7-5)
– 202 — ASTM/AISI: 202 (UNS S20200) | JIS: SUS202 | DIN/EN: 1.4373 (X12CrMnNiN18-9-5)

Austenit dòng 300 (phổ biến công nghiệp)

– 301 — UNS S30100 | JIS: SUS301 | DIN/EN: 1.4310 (X10CrNi18-8)
– 301L — UNS S30103 | JIS: SUS301L | DIN/EN: 1.4318 (X2CrNiN18-7)
– 303 — UNS S30300 | JIS: SUS303 | DIN/EN: 1.4305 (X8CrNiS18-9)
– 304 — UNS S30400 | JIS: SUS304 | DIN/EN: 1.4301 (X5CrNi18-10)
– 304L — UNS S30403 | JIS: SUS304L | DIN/EN: 1.4307 (X2CrNi18-9)
– 316 — UNS S31600 | JIS: SUS316 | DIN/EN: 1.4401 (X5CrNiMo17-12-2)
– 316L — UNS S31603 | JIS: SUS316L | DIN/EN: 1.4404 (X2CrNiMo17-12-2) [1.4435 là biến thể Mo cao]
– 321 — UNS S32100 | JIS: SUS321 | DIN/EN: 1.4541 (X6CrNiTi18-10)
– 347 — UNS S34700 | JIS: SUS347 | DIN/EN: 1.4550 (X6CrNiNb18-10)
– 310S — UNS S31008 | JIS: SUS310S | DIN/EN: 1.4845 (X8CrNi25-21)
– 904L — UNS N08904 | JIS: SUS904L | DIN/EN: 1.4539 (X1NiCrMoCu25-20-5)

Ferrit (từ tính, chi phí thấp đến trung bình)

– 409 — UNS S40900/S40910 | JIS: SUS409L | DIN/EN: 1.4512 (X2CrTi12)
– 430 — UNS S43000 | JIS: SUS430 | DIN/EN: 1.4016 (X6Cr17)
– 439 — UNS S43035 | JIS: SUS439 | DIN/EN: 1.4510 (X3CrTi17)
– 441 — UNS S43932 (hoặc tương đương) | JIS: SUS441 | DIN/EN: 1.4509 (X2CrTiNb18)
– 444 — UNS S44400 | JIS: SUS444 | DIN/EN: 1.4521 (X2CrMoTi18-2)

Mactenxit (độ cứng, chịu mài mòn tốt hơn; cần kiểm soát hàn/nhiệt)

– 410 — UNS S41000 | JIS: SUS410 | DIN/EN: 1.4006 (X12Cr13)
– 420J1 — UNS S42000 | JIS: SUS420J1 | DIN/EN: 1.4021 (X20Cr13)
– 420J2 — UNS S42000 | JIS: SUS420J2 | DIN/EN: 1.4028 (X30Cr13)
– 431 — UNS S43100 | JIS: SUS431 | DIN/EN: 1.4057 (X17CrNi16-2)

Duplex và Siêu duplex (chống rỗ pitting/kẽ hở tốt, bền cao)

– 2205 — UNS S32205/S31803 | JIS: SUS329J3L | DIN/EN: 1.4462 (X2CrNiMoN22-5-3)
– 2507 — UNS S32750 | JIS: SUS329J4L | DIN/EN: 1.4410 (X2CrNiMoN25-7-4)

Kết tủa hóa bền (PH)

– 17-4PH (AISI 630) — UNS S17400 | JIS: SUS630 | DIN/EN: 1.4542 (X5CrNiCuNb16-4)

Ghi chú khác biệt quan trọng khi “quy đổi”

– 304 vs 304L: 304L có C ≤ 0,03% giúp hàn an toàn hơn, hạn chế ăn mòn nhạy cảm; cơ tính chảy thấp hơn chút nhưng đủ cho đa số kết cấu theo A240/A276.
– 316/316L vs 316Ti (1.4571): 316Ti ổn định hóa học ở nhiệt cao lâu (Ti), phù hợp thiết bị nhiệt; 316L thuận lợi cho hàn, phổ biến trong môi trường Cl- nồng độ vừa.
– 201/202 không phải là thay thế “chuẩn” cho 304 trong môi trường khắc nghiệt hoặc yêu cầu hàn nhiều; rủi ro rỗ/ố vàng cao hơn do Ni thấp, Mn cao.
– Ferrit 430 so với 441/444: 441 ổn định Ti+Nb, hàn tốt hơn; 444 có Mo nên chống rỗ tốt hơn (ứng dụng nước, môi trường clorua nhẹ).
– Duplex 2205 có PREN khoảng 34–36, cao hơn 316L (~24) nên chống rỗ tốt hơn rõ rệt trong nước biển, bồn chứa chlorides.
– 17-4PH yêu cầu trạng thái xử lý (H900, H1025, H1150…) mới đạt cơ tính mục tiêu; khi quy đổi phải chỉ rõ điều kiện nhiệt luyện.
– 2205: S31803 (cũ) và S32205 (mới, thành phần chặt chẽ hơn) đều quy chiếu EN 1.4462; khi đặt hàng ưu tiên S32205.

Cách sử dụng bảng và xác minh vật liệu đúng chuẩn

– Bước 1 – Xác định yêu cầu kỹ thuật cốt lõi: môi trường ăn mòn (Cl-, H2S, axit), nhiệt độ vận hành, yêu cầu hàn, cơ tính tối thiểu, tiêu chuẩn thi công (ASME, TCVN).
– Bước 2 – Tra cứu mác tương đương bằng UNS/EN để chắc chắn thành phần.
– Bước 3 – Kiểm chứng bằng MTC (Mill Test Certificate):
– Phải thể hiện: Heat No., tiêu chuẩn sản phẩm (ASTM A240/A276/EN 10088…), mác (UNS/EN), thành phần hóa học (%C, %Cr, %Ni, %Mo, %N…), cơ tính.
– So khớp Heat No. trên MTC với nhãn/khắc trên sản phẩm.
– Bước 4 – Kiểm tra nhanh tại xưởng (khi cần):
– Dùng PMI (XRF) để xác định Cr-Ni-Mo; test nam châm chỉ để tham khảo vì một số austenit nguội có thể hơi hút nhẹ.
– Bước 5 – Đánh giá thay thế: so PREN = %Cr + 3.3×%Mo + 16×%N; không nên thay bằng mác có PREN thấp hơn trong môi trường ăn mòn tương tự.
– Bước 6 – Yêu cầu CO/CQ:
– CO: nguồn gốc xuất xứ (nước sản xuất).
– CQ/MTC: chất lượng theo lô/heat, tiêu chuẩn áp dụng.

Ví dụ chọn – thay thế thực tế

– Đường ống nước biển ấm, có hàn: 316L (1.4404) hay bị rỗ; chuyển lên 2205 (1.4462) tăng tuổi thọ nhờ PREN cao hơn (~35).
– Bồn chứa hóa chất nhẹ, nhiều mối hàn: chọn 304L (1.4307) thay 304 (1.4301) để tránh ăn mòn liên hạt vùng ảnh hưởng nhiệt.
– Ống xả nhiệt ô tô: 409 (1.4512) dùng rộng rãi; nếu cần hàn/độ bền ăn mòn tốt hơn, cân nhắc 441 (1.4509) hoặc 439 (1.4510).
– Tấm trang trí trong nhà khô ráo: 201 dùng được để tối ưu chi phí; ngoài trời ven biển nên tối thiểu 316L.
– Chi tiết chịu lực cao cần tôi – già: 17-4PH (S17400), nêu rõ trạng thái H900/H1025 trong hồ sơ đặt hàng.

Mẹo đặt hàng để tránh sai lệch

– Ghi đầy đủ: Tiêu chuẩn sản phẩm + Mác/UNS + Số EN (nếu có) + Tình trạng bề mặt + Dung sai + Yêu cầu MTC 3.1.
– Ví dụ: “ASTM A240 – UNS S31603 (EN 1.4404) – Tấm No.1 – 8.0 × 1500 × 6000 – Tolerance theo EN 10029 – Yêu cầu MTC 3.1”.
– Với ống: “ASTM A312 – TP316L – SCH40S – theo ASME B36.19 – MTC 3.1”.

Nguồn tham khảo chính

– ASTM A240/A276/A312 – Tiêu chuẩn sản phẩm Inox (astm.org)
– EN 10088-1/2/3 – Stainless steels: List, technical delivery conditions (standards.cen.eu)
– JIS G4303/G4304/G4305 – Stainless steel bars/plates/strips (jisc.go.jp)
– Outokumpu Stainless Steel Handbook & Grade Datasheets (outokumpu.com)
– ASSDA Grade Data Sheets (assda.asn.au)
– IMOA – Practical guidelines for stainless steels in chloride environments (imoa.info)

Kết luận

Bảng quy đổi trên giúp bạn đối chiếu nhanh và chính xác giữa ASTM/AISI/UNS – JIS – DIN/EN cho các mác Inox thông dụng (201, 304/304L, 316/316L, 321, 430, 410, 2205, 17-4PH…). Khi áp dụng thực tế, luôn ưu tiên: (1) đối chiếu bằng UNS và số EN, (2) kiểm tra MTC/CO/CQ, (3) đánh giá điều kiện làm việc (ăn mòn, nhiệt, hàn) trước khi thay thế. Làm đúng ba bước này, bạn sẽ chọn đúng vật liệu, giảm rủi ro bảo hành và tối ưu chi phí vòng đời thiết bị.

Cần hỗ trợ xác minh chứng chỉ, lựa chọn mác tương đương hoặc báo giá nhanh các dòng 304/304L, 316/316L, 430, 2205, 17-4PH…? Liên hệ Inox Cường Thịnh để được tư vấn chuyên sâu và giá tốt. Hotline: 0343.417.281. Email: inoxcongnghiep.cuongthinh@gmail.com