Hướng dẫn chọn Pat đơn, Pat đôi, Trụ & Đầu bịt ống Inox cho cầu thang

Phụ kiện cầu thang Inox quyết định tới độ an toàn, tuổi thọ và thẩm mỹ của tay vịn/lan can. Bài viết này đi thẳng vào 4 nhóm quan trọng nhất: Pat đơn, Pat đôi, Trụ cầu thang và Đầu bịt ống – cách chọn mác inox, kích thước, tải trọng, bố trí, quy trình lắp đặt và báo giá tham khảo. Đây cũng là một mảnh ghép thiết yếu trong bức tranh phụ kiện Inox cho xây dựng và nội thất hiện đại.

Tổng quan: Chức năng và khi nào dùng

– Pat đơn (pát đơn): Cấu kiện neo 1 điểm, thường là dạng chân đế tròn (stand-off) D50–D90 bắt xuyên kính hoặc làm giá đỡ tay vịn đơn gắn tường. Dùng cho lan can kính gắn hông cầu thang, tay vịn sát tường, hoặc điểm neo phụ trợ.
– Pat đôi (pát đôi): Cấu kiện neo 2 điểm trên cùng đế (hoặc giá đỡ 2 tầng), tăng cứng cho kính/ tay vịn ở nhịp dài, khu vực tải lớn (khu công cộng, sảnh). Cũng gặp dạng pát đôi đáy (bắt trên mặt sàn).
– Trụ cầu thang Inox: Phần đứng chịu lực chính của lan can tay vịn. Gồm trụ ống tròn/vuông có đế, trụ kẹp kính, trụ thanh/cáp. Quyết định khoảng cách nhịp và chiều cao tay vịn.
– Đầu bịt ống: Phụ kiện bịt kín đầu ống tay vịn/trụ để chống bẩn, chống nước, an toàn cạnh sắc, hoàn thiện thẩm mỹ (phẳng, chỏm cầu, elip; dạng ép, hàn, ren).

Vật liệu và hoàn thiện bề mặt: Chọn 201/304/316 cho đúng môi trường

– Inox 201: Chi phí thấp, dùng trong nhà khô. Không khuyến nghị nơi ẩm, hóa chất, hoặc gần biển do dễ ố (tea staining).
– Inox 304 (A2): Tiêu chuẩn cho nhà dân, công trình nội thất và ngoài trời đô thị (Hà Nội). Cân bằng giữa chống ăn mòn và giá.
– Inox 316 (A4): Bắt buộc cho ven biển, hồ bơi, nhà máy hóa chất/thuỷ hải sản; chống pitting bởi chloride tốt hơn 304.
– Hoàn thiện bề mặt:
– Hairline/No.4 (180–240 grit): Ít soi vết xước, dễ bảo trì cho tay vịn/trụ.
– BA/8K gương: Sang trọng nhưng lộ xước, cần vệ sinh kỹ.
– Pickling & passivation sau hàn theo ASTM A380/A967 giúp phục hồi lớp thụ động, tăng chống gỉ.

Pat đơn (pát đơn): Thông số, bố trí và lắp đặt

Công dụng & cấu tạo

– Dạng stand-off tròn: Đế Ø50–Ø90 mm, khoảng cách đế–mặt kính 30–100 mm, ty ren M8–M14; dùng cho kính cường lực 10–15 mm.
– Dạng giá đỡ tay vịn đơn gắn tường: Chân Ø12–16 mm, bát đỡ điều chỉnh ±10–15°, phù hợp ống tay vịn Ø38.1, Ø42.4, Ø50.8 hoặc tay vịn gỗ.

Kích thước thường dùng

– D50 M10 (304/316) cho kính 10–12 mm; D60–D70 M12 cho kính 12–15 mm.
– Bát đỡ tay vịn: Đế Ø60–70 mm; trục L=70–110 mm; bát kẹp ống theo OD.

Tải trọng & bố trí khuyến nghị

– Lan can kính cầu thang nhà ở:
– Kính 10–12 mm: 4 pát đơn D50–D60/panel rộng 900–1100 mm (2 trên, 2 dưới), mép cách lỗ ≥100 mm.
– Khoảng cách theo phương đứng: 200–250 mm từ mép trên/dưới tấm.
– Khu vực công cộng hoặc tay vịn nhịp dài: dùng pát đôi hoặc tăng đường kính/ty ren, đồng thời rút ngắn bước pát.
– Lưu ý: Tải thiết kế lan can nên kiểm theo tiêu chuẩn tải trọng (xem mục “Tính toán sơ bộ”).

Lắp đặt đúng kỹ thuật

– Dò cốt, đánh dấu tim lỗ bằng dưỡng, khoan bê tông bằng mũi SDS phù hợp nở cơ khí/hoá chất (M10–M12).
– Với kính: khoan lỗ theo bản vẽ, dùng long đen đệm nylon/EPDM chống nứt; siết đai ốc đều tay, moment tham khảo:
– M8: 18–25 Nm; M10: 35–45 Nm; M12: 55–70 Nm (ưu tiên theo khuyến cáo nhà sản xuất).
– Kiểm thẳng, cao độ bằng nivo laser; trám keo silicone trung tính tại xuyên tường để chống thấm.

Lỗi thường gặp

– Khoan lỗ quá sát mép kính (<80–100 mm) gây nứt vỡ khi siết: luôn tuân chiều dày, mép lỗ theo catalog pát. - Dùng inox 201 cho ban công/ngoài trời: dễ ố vàng, rỗ; hãy chọn 304 hoặc 316. - Không passivate sau hàn cắt: bề mặt dễ gỉ nâu; nên xử lý pickling/passivation.

Giá tham khảo (chưa VAT)

– Pát đơn D50 Inox 304: 70.000–120.000 đ/cái; Inox 316: 150.000–250.000 đ/cái.
– Giá đỡ tay vịn đơn 304: 80.000–180.000 đ/bộ (tùy loại, hoàn thiện).
Lưu ý: Giá biến động theo mác inox, kích thước, số lượng đặt.

Pat đôi: Khi cần tăng cứng và an toàn

Ứng dụng & cấu hình

– Stand-off đôi: Một đế chứa 2 điểm neo cách nhau 100–220 mm, dùng cho panel kính lớn hoặc khu vực tải cao.
– Giá đỡ tay vịn đôi: Đỡ 2 ống tay vịn song song (tay vịn chính + phụ/trẻ em) hoặc tăng diện tích tì tay.

Thông số & bố trí

– Đế Ø70–Ø100, ty M10–M12, khoảng cách tim lỗ 120–180 mm.
– Panel kính 1000–1400 mm: 2 pát đôi (tổng 4 điểm) hoặc 1 pát đôi + 2 pát đơn theo tải sử dụng.

Lắp đặt & lưu ý

– Sử dụng nở hoá chất cho bê tông cũ yếu/rỗng; thử kéo ngẫu nhiên ≥10% số pát để kiểm chứng lực bám.
– Chọn đồng bộ long đen đệm và ốc A2-70/A4-70; không trộn thép đen gây pin điện hoá.

Giá tham khảo

– Pát đôi 304: 180.000–380.000 đ/bộ; 316: 320.000–600.000 đ/bộ.

Trụ cầu thang Inox: “Xương sống” của lan can

Phân loại

– Trụ ống tròn: Ø38.1, Ø42.4, Ø50.8 mm; dày 1.2–2.0 mm.
– Trụ vuông: 38×38, 40×40, 50×50 mm; dày 1.2–2.0 mm.
– Trụ kẹp kính: có tai/kẹp kính (GC40/GC50), dùng với kính 10–15 mm.
– Trụ thanh/cáp: có lỗ/ốp dẫn thanh Ø10–16 mm hoặc cáp Ø4–6 mm.

Đế trụ & phụ kiện

– Bản đế phổ biến: tròn Ø100–Ø120 dày 5–8 mm, hoặc vuông 100×100×5 mm.
– Liên kết nền: nở cơ khí M10–M12 hoặc nở hoá chất M12 khi bê tông yếu/thành mỏng.
– Nắp che đế (cover flange) tăng thẩm mỹ chống bẩn.

Kích thước & khoảng cách trụ

– Chiều cao tay vịn hoàn thiện: 900–1000 mm (tính từ mặt bậc/mặt sàn).
– Bước trụ: 900–1200 mm cho nhà ở; 800–1000 mm cho khu công cộng hoặc khi dùng ống tay vịn mỏng.
– Ống tay vịn: Ø42.4 hoặc Ø50.8 mm dày 1.2–1.5 mm cho cảm giác chắc tay.

Lắp đặt trụ: Quy trình chuẩn

– Định vị tim trụ theo bản vẽ, tránh mép bậc <75 mm. - Khoan, làm sạch lỗ; lắp nở, kê cân shim thép không gỉ nếu nền không phẳng. - Siết bulong theo mô-men khuyến cáo; hàn/siết liên kết tay vịn; mài, xử lý mối hàn và passivate.

Lỗi thường gặp

– Bước trụ quá thưa >1.2 m với tay vịn mỏng: tay vịn rung; cần thêm trụ/trang cứng trung gian.
– Dùng ốc thép mạ kẽm với trụ inox: sớm rỉ; bắt buộc dùng ốc inox A2/A4 đồng cấp.

Giá tham khảo

– Trụ tròn Ø42.4 dày 1.2 mm, đế 100 mm Inox 304: 280.000–450.000 đ/cây (chưa phụ kiện kẹp).
– Trụ kẹp kính 304 hoàn thiện HL: 450.000–850.000 đ/cây (tuỳ số tai/kẹp, độ dày).

Đầu bịt ống: Hoàn thiện và chống xâm nhập

Loại & chọn cỡ

– Hình dạng: phẳng, chỏm cầu, elip; có lỗ thoát nước (đầu ngoài trời).
– Phương thức: ép (press-fit), hàn, ren. Đầu ép tiện lợi cho ống mỏng; đầu hàn chắc cho công cộng.
– Kích cỡ tương ứng ống tiêu chuẩn: Ø25.4, Ø31.8, Ø38.1, Ø42.4, Ø50.8; vuông 38×38, 40×40, 50×50.

Lắp đặt & lưu ý

– Làm sạch mép ống, vê mép trong; dùng keo khóa nhẹ cho đầu ép nếu cần.
– Ngoài trời: ưu tiên có lỗ thoát nước, nghiêng đầu ống 1–2° tránh đọng.

Giá tham khảo

– Đầu bịt ống 304 Ø42.4: 8.000–25.000 đ/cái; dạng chỏm cầu/hàn giá cao hơn 20–40%.

Tính toán sơ bộ: Bố trí pat/trụ theo tải lan can

– Tải tham khảo cho lan can/tay vịn (hãy kiểm chuẩn áp dụng cho dự án):
– EN 1991-1-1 (Eurocode): tải đường 0.5–1.0 kN/m cho tay vịn/lan can tùy khu vực sử dụng.
– TCVN 2737:1995 (Tải trọng và tác động): quy định tải sử dụng tổng quát; nên đối chiếu mục lan can theo công năng công trình.
– Ví dụ nhanh (nhà ở): Giả sử 0.5 kN/m. Tay vịn Ø50.8 dày 1.5 mm, bước trụ 1.0 m:
– Mỗi trụ chịu ~0.5 kN. Chọn đế 100×100×5 mm, 2 bulong M10 A2-70 vào bê tông mác ≥250.
– Với lan can kính, panel 1.0 m × 0.9 m dùng 4 pát đơn D60 M12 (2 trên, 2 dưới). Nếu khu vực đông người, đổi sang 2 pát đôi hoặc tăng lên 6 pát đơn/panel.
Khuyến nghị: dùng phần mềm/bảng tính theo tiêu chuẩn, kiểm bền kính (ứng suất quanh lỗ), kiểm bền liên kết nền. Kỹ sư kết cấu duyệt trước khi thi công.

Quy trình thi công tối ưu

– Khảo sát nền, đo đạc laser; chốt cao độ, tim.
– Gia công xưởng: cắt, hàn TIG, mài, đánh bóng đồng nhất; thử lắp khô.
– Xử lý bề mặt: pickling/passivation (ASTM A380/A967), vệ sinh dầu mỡ.
– Thi công hiện trường: đánh dấu, khoan nở, lắp trụ/pát, căn chỉnh, siết theo mô-men.
– Lắp kính/ống tay vịn, chèn gioăng/đệm đúng chủng loại.
– Nghiệm thu: kiểm độ cao, độ thẳng, độ rung (<3–5 mm dưới lực tay), vệ sinh bàn giao.

Bảo trì và vệ sinh

– Lau định kỳ 1–3 tháng bằng dung dịch pH trung tính; tránh clo/axit mạnh.
– Khu vực ven biển/bể bơi: rửa nước ngọt hàng tuần để giảm chloride.
– Xử lý ố tea staining: dung dịch tẩy chuyên dụng cho inox, sau đó rửa sạch và passivate điểm.

Checklist đặt hàng/BOM

– Mác inox: 304 hay 316? Môi trường sử dụng?
– Kiểu lan can: kính, thanh/cáp, song inox, tay vịn gỗ hay inox?
– Pat: đơn/đôi? D đường kính đế, ty ren M mấy, số lượng/ panel?
– Trụ: dạng, chiều cao hoàn thiện, bước trụ, bản đế, bulong nở loại gì?
– Ống tay vịn: OD và độ dày, chiều dài, co/đầu chụp.
– Đầu bịt ống: kiểu, phương thức lắp (ép/hàn/ren), có lỗ thoát nước?
– Hoàn thiện: HL/No.4 hay gương? Yêu cầu đồng nhất mặt hàng?
– Phụ kiện kèm: ốc, long đen đệm EPDM/nylon, keo, nắp che đế.
– Hồ sơ: bản vẽ shop, mô-men siết, chứng chỉ vật liệu (mill test).

Tại sao chọn Inox Cường Thịnh

– Kho phụ kiện cầu thang đa chuẩn D50–D90, M8–M14; đồng bộ ống, trụ, kẹp kính.
– Vật liệu chuẩn ASTM A240/A276 (304/316), chứng chỉ đầy đủ; hoàn thiện HL/8K đẹp, đồng đều.
– Gia công theo bản vẽ, giao nhanh nội thành Hà Nội.
Liên hệ để được tư vấn kỹ thuật và báo giá tốt nhất: Hotline 0343.417.281 – Email inoxcongnghiep.cuongthinh@gmail.com

Tài liệu tham khảo

– ASTM A240/A276 – Standard Specification for Stainless Steel Sheet/Bar (vật liệu inox): https://www.astm.org
– ASTM A380 & A967 – Cleaning, Descaling, and Passivation of Stainless Steel: https://www.astm.org
– EN 1991-1-1 – Eurocode 1: Actions on structures – Densities, imposed loads for buildings: https://eurocodes.jrc.ec.europa.eu
– TCVN 2737:1995 – Tải trọng và tác động – Tiêu chuẩn thiết kế (Việt Nam).
– International Stainless Steel Forum (ISSF) – Cleaning and maintenance of stainless steel: https://www.worldstainless.org
– Outokumpu Corrosion Handbook – Selection 304 vs 316 in chlorides: https://www.outokumpu.com
– ASSDA Technical Bulletin – Preventing tea staining on stainless steel: https://www.assda.asn.au

Kết luận

– Pat đơn/đôi quyết định cách neo và độ cứng của lan can kính/tay vịn; trụ inox là phần chịu lực chính; đầu bịt ống hoàn thiện và bảo vệ khỏi xâm nhập bụi/nước.
– Chọn đúng mác inox theo môi trường (304 cho đa số công trình, 316 cho ven biển/bể bơi), bố trí pát/trụ theo tải sử dụng, và tuân thủ lắp đặt – passivation để đạt độ bền/đẹp lâu dài.
– Với nhà ở Hà Nội, cấu hình tiêu biểu: trụ Ø42.4–50.8, tay vịn HL, pát đơn D50–D60 (4 điểm/panel), đầu bịt đồng bộ. Khu công cộng ưu tiên pát đôi, 316, bước trụ dày hơn.
Cần bản vẽ, tính tải và báo giá chính xác cho dự án của bạn? Liên hệ Inox Cường Thịnh: 0343.417.281 – inoxcongnghiep.cuongthinh@gmail.com