Máng xối Inox 304: chống rỉ sét vĩnh viễn, bền 30+ năm cho mái nhà

Máng xối inox 304 là lựa chọn ưu việt để xử lý thoát nước mái trong xây dựng dân dụng và kết cấu công trình nhờ độ bền cao và khả năng chống rỉ sét gần như vĩnh viễn. Bài viết này cung cấp thông số vật liệu, so sánh với các phương án khác, hướng dẫn tính toán – thiết kế – lắp đặt – bảo trì, cùng phân tích chi phí vòng đời để bạn ra quyết định nhanh và chính xác.

Inox 304 là gì và vì sao “chống rỉ sét vĩnh viễn”?

– Thành phần: Inox 304 (AISI 304/UNS S30400, EN 1.4301) chứa khoảng 18% Cr và 8% Ni. Lớp màng thụ động Cr2O3 tự tái tạo giúp chống ăn mòn không khí, mưa axit nhẹ, ô nhiễm đô thị hiệu quả. 304L (UNS S30403, EN 1.4307) là biến thể carbon thấp, hàn tốt hơn, chống ăn mòn vùng ảnh hưởng nhiệt tốt hơn.
– Khả năng chống ăn mòn: Phù hợp hầu hết môi trường nông thôn/đô thị (ISO 9223 mức C1–C3). Với môi trường biển xịt muối, bể bơi clorua hoặc công nghiệp nặng, ưu tiên 316 để tránh “tea staining” (ố vàng bề mặt) và pitting.
– Vì sao bền hơn tôn mạ kẽm/PVC: Không phụ thuộc lớp phủ sơn mạ; không lão hóa giòn như PVC dưới UV; lớp thụ động tự lành khi trầy xước nhẹ.

Nguồn tham khảo: ASTM A240/A240M (đặc tả tấm/coil inox 304); Nickel Institute – Stainless steels in ABC và tài liệu Tea Staining; ISO 9223 phân loại mức ăn mòn khí quyển.
– ASTM A240: https://www.astm.org/a0240_a0240m-20.html
– Nickel Institute (ABC): https://www.nickelinstitute.org/media/1632/stainless-steels-in-architecture-building-and-construction.pdf
– Tea Staining: https://www.nickelinstitute.org/media/1681/teastainingofstainlesssteel.pdf
– ISO 9223: https://www.iso.org/standard/88373.html

Thông số kỹ thuật khuyến nghị cho máng xối inox 304

Tiêu chuẩn vật liệu

– Mác: AISI 304/304L (UNS S30400/S30403; EN 1.4301/1.4307)
– Dạng: Tấm/coil cán nguội theo ASTM A240/A480
– Bề mặt: 2B (kinh tế, dễ gia công) hoặc No.4 hairline (thẩm mỹ). Gần biển: ưu tiên bề mặt mịn, electropolish nếu cần.

Tính chất cơ – lý chính

– Giới hạn chảy Rp0.2: ~215 MPa; Độ bền kéo: ~520–720 MPa; Độ giãn dài: ~45%
– Mô đun đàn hồi: ~193 GPa; Tỉ trọng: 8.0 g/cm³
– Hệ số giãn nở nhiệt: ~17.3 µm/m.K (20–100°C)
– Dẫn nhiệt: ~16 W/m.K
Nguồn: Atlas/Outokumpu datasheet 304; EngineeringToolBox.
– Outokumpu 304/304L: https://www.outokumpu.com/grades/304-304l
– EngineeringToolBox (AISI 304): https://www.engineeringtoolbox.com/stainless-steel-aisi-304-d_734.html

Độ dày (khuyến nghị) theo ứng dụng

– Nhà ở, khẩu độ đỡ 600–800 mm: 0.5–0.6 mm
– Biệt thự/nhà xưởng nhẹ, khẩu độ 800–900 mm: 0.7–0.8 mm
– Nhà công nghiệp, khẩu độ ≥1000 mm hoặc vùng bão mạnh: 0.9–1.2 mm
Lưu ý: Tăng độ dày khi dùng máng chữ nhật thành cao, hạn chế võng và tiếng ồn mưa.

Phụ kiện đồng bộ

– Ốc vít/đai treo: inox 304/316; tránh thép carbon mạ kẽm để không gây ăn mòn điện hóa.
– Gioăng/đệm: EPDM hoặc silicone chịu thời tiết.
– Keo trám: silicone trung tính (neutral-cure), chống UV; tránh loại chứa axit acetic (ăn mòn mối hàn).

So sánh nhanh: 304 vs 201, mạ kẽm, nhôm, PVC

– Inox 304: Chống rỉ sét rất cao; chịu nhiệt/UV; hàn/gia công tốt; chi phí đầu tư cao hơn nhưng tuổi thọ 30+ năm, bảo trì thấp.
– Inox 201: Hàm lượng Ni thấp; chống ăn mòn kém hơn trong môi trường ẩm/ô nhiễm; rủi ro ố bề mặt nhanh. Không khuyến nghị cho mái lâu dài.
– Tôn mạ kẽm/nhúng nóng: Giá rẻ; cần sơn/phủ bảo trì định kỳ; tuổi thọ 8–15 năm ở đô thị, thấp ở biển/axit.
– Nhôm: Nhẹ, chống ăn mòn tốt; dễ biến dạng, giãn nở cao, móp do mưa đá; cần xử lý cách điện khi lắp với thép.
– PVC: Rẻ, dễ lắp; lão hóa dưới UV/nhiệt; dễ cong vênh, giòn nứt; không phù hợp công trình cao cấp/dài hạn.

Tính toán kích thước máng xối và ống thoát

Thiết kế đúng kích thước là yếu tố quyết định để thoát nước an toàn, tránh tràn mái.

Nguyên tắc lưu lượng

– Công thức cơ bản: Q = i × A × C
– i: cường độ mưa thiết kế (mm/h)
– A: diện tích mái hữu hiệu (m²)
– C: hệ số dòng chảy (kim loại/tôn: 0.9–1.0; ngói: 0.7–0.85)
– Chuẩn tham chiếu: TCVN 5576:2012 (hệ thống cấp thoát nước trong nhà), TCVN 4474:2012 (thoát nước bên trong). Có thể áp dụng EN 12056-3 cho phương pháp tính máng/ống thu nước mái.
– EN 12056-3: https://standards.iteh.ai/catalog/standards/cen/ff6ac1f2-3d4f-4a12-9d1c-6e7a6e2fa0f1/en-12056-3-2000

Gợi ý thực hành:
– Nhà ở đô thị miền Bắc: i thiết kế thường 120–180 mm/h. Hãy dùng số liệu khí tượng địa phương hoặc yêu cầu của chủ đầu tư/đơn vị thiết kế để xác nhận.

Chọn tiết diện máng (quy đổi thực tế)

– Năng lực thoát nước tăng theo diện tích tiết diện ướt và độ dốc máng (dốc 0.5% thường là đủ).
– Kinh nghiệm thực hành tham chiếu:
– Máng bán nguyệt 125 mm với dốc 0.5% và 1 ống D90 mm xử lý ~70–90 m² mái/tổ hợp mưa đô thị.
– Máng hộp 150×100 mm với 1–2 ống D90–110 mm xử lý ~120–160 m².
– Máng hộp 200×125 mm với 2 ống D110 mm xử lý ~200–260 m².
Lưu ý: Giá trị phụ thuộc vị trí ống xả (đầu/mid), chiều dài máng, tổn thất cục bộ. Khi mái lớn/phức tạp, dùng công thức Manning hoặc phần mềm thủy lực để kiểm tra.

Ví dụ tính nhanh

– Giả thiết: Mái tôn 120 m², i = 150 mm/h, C = 0.95 → Q = 0.15 m/h × 120 × 0.95 = 17.1 m³/h ≈ 4.75 L/s
– Giải pháp: Máng hộp 150×100 mm, dốc 0.5%, 2 ống thoát D90 mm đặt gần 2/3 chiều dài máng hoặc 1 ống D110 mm ở giữa máng (bố trí miệng tràn khẩn cấp).

Chi tiết thiết kế quan trọng để “không bao giờ rỉ”

– Độ dốc máng: 0.3–0.7% (3–7 mm/m). Chiều dài >12 m nên chia nhịp và bố trí xả hai đầu.
– Giãn nở nhiệt: Inox 304 ~17.3 µm/m.K. Với ∆T 40°C, đoạn 12 m giãn nở ≈ 8.3 mm. Bố trí joint trượt/ống nối có khe giãn nở, keo đàn hồi trung tính; không khóa cứng cả hai đầu.
– Khoảng cách giá đỡ: 600–900 mm (mái tuyết/gió lớn: 400–600 mm). Tăng đỡ tại vị trí ống xả/góc chuyển hướng.
– Chống tràn: Miệng tràn khẩn cấp (overflow) cao hơn đáy máng ≥25–40 mm, hướng xa tường. Đặc biệt quan trọng với máng âm.
– Chống ăn mòn điện hóa: Tách inox với kim loại không tương thích bằng đệm nhựa/EPDM; không dùng vít thép carbon mạ kẽm xuyên trực tiếp thân máng.
– Gioăng và keo: EPDM + silicone trung tính. Tránh PU chứa dung môi mạnh, tránh keo axit trên mối hàn.
– Lưới chắn rác: Lắp lá chắn/lưới inox để giảm tắc nghẽn, nhất là mái nhiều cây.

Quy trình lắp đặt chuẩn – bền 30+ năm

1) Khảo sát và đo đạc
– Xác định diện tích mái hữu hiệu, điểm xả ưu tiên, cao độ hoàn thiện và đường dốc.
2) Gia công
– Cắt bằng dao/cắt đĩa mảnh chuyên dụng để hạn chế biến màu cạnh cắt.
– Uốn mép hem 10–15 mm tăng cứng. Bán kính uốn tối thiểu ≥1× chiều dày tấm để tránh rạn.
3) Liên kết
– Hàn TIG (GTAW) với dây ER308L cho mối kín; hoặc đinh tán inox + gioăng EPDM + keo silicone trung tính.
– Sau hàn: tẩy gỉ – thụ động (pickling/passivation) vùng ảnh hưởng nhiệt để khôi phục màng thụ động (theo khuyến nghị Nickel Institute).
4) Lắp đặt
– Gắn giá đỡ theo dây cữ tạo dốc; siết lực vừa đủ, tránh bóp méo.
– Đục/cắt lỗ xả, loe mép chống xoáy; lắp phễu xả/ống đứng với cổ dê inox và đệm EPDM.
5) Kiểm tra – nghiệm thu
– Thử nước liên tục ≥15 phút ở cường độ tương đương mưa lớn; kiểm tra rò rỉ, đọng nước, độ ồn bất thường.

Nguồn thực hành: Nickel Institute (fabrication/welding best practice): https://www.nickelinstitute.org

Bảo trì tối thiểu nhưng cần đúng cách

– Vệ sinh: 3–6 tháng/lần (thường xuyên hơn ở đô thị ô nhiễm/ven biển). Rửa nước sạch, bàn chải mềm, xà phòng trung tính. Tránh chất tẩy Clo/axit mạnh.
– Kiểm tra: Mối nối, gioăng, giá đỡ, lưới chắn rác. Thay keo khi chai nứt. Dọn lá/tổn thương sau bão.
– Ngăn ố bề mặt (tea staining): Chọn bề mặt mịn; rửa định kỳ; tránh tích tụ muối/bụi. Ven biển ưu tiên 316 hoặc xử lý bề mặt cao hơn.
– Không cần sơn phủ bảo vệ; nếu sơn trang trí, dùng hệ sơn tương thích inox và theo dõi bong tróc.

Chi phí và lợi ích vòng đời

– Đầu tư ban đầu: Inox 304 cao hơn ~20–60% so với tôn mạ kẽm/PVC tùy độ dày và hoàn thiện.
– Vòng đời 30+ năm: Không sơn lại, không thay định kỳ, giảm rủi ro thấm dột/tổn thất nội thất.
– Ví dụ LCC (giả định 20 năm, 120 m² mái):
– PA (tôn mạ kẽm): Chi phí đầu 100%, sơn/bảo trì 5 năm/lần ×3, thay cục bộ: tổng ~170–190%.
– PB (inox 304): Chi phí đầu 150%, bảo trì vệ sinh định kỳ: tổng ~155–160%.
Kết luận: Inox 304 có tổng chi phí sở hữu thấp hơn, đặc biệt khi tính rủi ro hư hại do rò rỉ.

Câu hỏi thường gặp

– 304 hay 304L? Cả hai đều phù hợp; 304L tối ưu khi hàn nhiều, giảm nguy cơ ăn mòn vùng ảnh hưởng nhiệt.
– Có cần sơn không? Không. Chỉ vệ sinh định kỳ để giữ thẩm mỹ.
– Gần biển dùng 304 được không? ≤5 km ven biển nên dùng 316 hoặc hoàn thiện bề mặt cao + rửa thường xuyên để tránh tea staining (Nickel Institute).
– Tiếng ồn mưa? Dùng độ dày ≥0.6–0.7 mm, tăng đỡ, lót EPDM tại giá đỡ giúp giảm ồn.
– Keo nào phù hợp? Silicone trung tính (neutral-cure), EPDM; tuyệt đối tránh keo axit lên inox.

Khi nào nên chọn inox 316 thay cho 304?

– Công trình ≤5 km tính từ biển/xưởng hóa chất/bể bơi; khu công nghiệp phát thải clorua; mặt tiền kín gió dễ tích muối. 316 (2–2.5% Mo) tăng mạnh khả năng chống pitting/crevice trong môi trường clorua.

Kết luận

Máng xối inox 304 là “giải pháp dứt điểm” cho bài toán rỉ sét mái: vật liệu đúng chuẩn (ASTM A240), thiết kế chuẩn thủy lực (Q = i×A×C, dốc 0.3–0.7%), lắp đặt theo thực hành tốt (hàn TIG/đinh tán inox, keo trung tính, mối nối giãn nở), và bảo trì tối thiểu. So với mạ kẽm/PVC, 304 có chi phí vòng đời thấp hơn, độ tin cậy cao, thẩm mỹ bền bỉ 30+ năm. Với công trình ven biển/clorua cao, cân nhắc 316 để duy trì bề mặt không ố.

Cần bảng chọn kích thước theo mái thực tế, tối ưu độ dày và giải pháp liên kết? Liên hệ Inox Cuong Thinh để được tư vấn kỹ thuật và báo giá tốt nhất.
– Hotline: 0343.417.281
– Email: inoxcongnghiep.cuongthinh@gmail.com